Back

ⓘ Gornji horizonti predstavljaju hidroenergetski megaprojekat kompleksnih i velikih zahvata u slivu rijeke Trebišnjice, Bosna i Hercegovina, na području istočne H ..




                                               

Goveđi Brod

Goveđi Brod je severozapadni produžetak užeg jezgra urbanog Zemuna, koji se nalazi na desnoj obali Dunava. Zauzima površinu približno između Dunava i puta koji povezuje Zemun i Batajnicu Batajnički drum. Jedino urbano naselje koje se graniči sa Goveđim Brodom je Nova Galenika. Naselje se dalje proteže severozapadno ka Zemun Polju i južno prema naselju Gornji Grad.

                                               

Gornji Grad (Zemun)

Gornji Grad se nalazi u severnom delu Zemuna, prostiruđi se duž desne obale Dunava. Grubo je ograđeno Ugrinovačkom i Banatskom ulicom, dok su druge ulice Cara Dušana i Pregrevica takođe važne ulice. Gornji grad je izduženo naselje i jedno je od najvećih u Zemunu. Graniči se sa naseljima Gardoš na istoku, Ćukovac i Muhar na jugoistoku, naseljem Sava Kovačević na jugu, Sutjeska i Zemun Bačka na jugozapadu, dok se na zapadu proteže u pravcu Nove Galenike i industrijske zone Goveđi Brod.

                                               

Novi Grad (Zemun)

Novi Grad se nalazi u centralno-zapadnom delu Zemuna. Prostire se duž početne deonice auto-puta Beograd - Novi Sad, od pruge Beograd - Novi Sad na jugu gde se graniči sa naseljem Kolonija Zmaj, do Ugrinovačke ulice na severu, gde se graniči sa naseljem Zemun Bačka. Na istoku se graniči sa naseljima Železnička Kolonija i Sutjeska Zemun, dok se na zapadu proteže ka naseljima Altina i Plavi Horizonti. Sve dok se ova dva naselja nisu razvila, Novi Grad je bio krajnje naseljeni deo Beograda u tom pravcu. Naselje Novi Grad obuhvata i dva manja pod-naselja, Vojni Put i Vojni Put II.

                                               

Sumrak

Za ostale upotrebe, v. Sumrak razvrstavanje. "Suton" preusmjerava ovdje. Za ostale upotrebe, pogledajte Suton razvrstavanje. Sumrak je vreme između zore i izlaska Sunca te vreme između zalaska Sunca i noći. U to vreme sunčeva svetlost se raspršuje u gornjim slojevima atmosfere te pri tome osvetljava niže slojeve atmosfere, što dovodi do toga da Zemlja nije u potpunosti osvetljena sunčevim svetlom, niti je u potpunom mraku. U to vreme se Sunce ne može videti jer se nalazi ispod horizonta.

                                               

Altina

Altina se nalazi u severozapadnom delu uže teritorije Beograda. Graniči se sa naseljima Nova Galenika na severu, Zemun Bačka na istoku, Vojni Put i Plavi Horizonti na jugu, dok se na zapadu proteže u pravcu Zemun Polja. Severna i istočna granica Altine obeležena je oštrim lakat krivinama auto-puta Beograd-Novi Sad i Dobanovačkog puta, zajedno sa Ugrinovačkim i Pazovačkim putem koji prolaze kroz samo naselje.Blizu Zemuna.

                                               

Ekvatorijalni prsten

Ekvatorijalni prsten ili obruč je stari astronomski instrument, korišćen u Helenističkom svetu za određivanje tačnog trenutka prolećne i jesenje ravnodnevica. Ekvatorijalni prsteni su bili postavljeni ispred hramova u Aleksandriji, na Rodosu, verovatno i na drugim mestima, u kalendarske svrhe. Upotrebu ekvatorijalnog prstena najlakše ćemo shvatiti ako zamislimo prsten postavljen vertikalno okomito u ravni istok-zapad na Zemljinom ekvatoru. U vreme ekvinoksa Sunce će izaći tačno na istoku, proći će kroz zenit najvišu tačku neba i zaći tačno na zapadu. Tokom dana, donja polovina prstena će b ...

                                     

ⓘ Gornji horizonti

Gornji horizonti predstavljaju hidroenergetski megaprojekat kompleksnih i velikih zahvata u slivu rijeke Trebišnjice, Bosna i Hercegovina, na području istočne Hercegovine. Sistem se sastoji od sedam hidroelektrana, šest akumulacijskih bazena, te kanala i tunela kojima se sakuplja voda slivnog područja rijeke Trebišnjice u energetske svrhe.

Osnovna koncepcija korišćenja voda na širem prostoru sliva rijeke Trebišnjice usvojena je vodoprivrednom osnovom iz 1958. godine, a inovirana 1967. I 1976. Godine. Pored hidroenergetskog korišćenja vode, omogućava se i navodnjavanje oko 240 km2 obradivih površina.

                                     

1. Donji horizonti

Hidrosistem Trebišnjice je građen etapno. U etapi Donji Horizonti izgrađeno je i pušteno u pogon nekoliko objekata.

Brana Gorica na Trebišnjici je prva izgrađena 1965. i stvoreno je Trebinjsko jezero. Predstavlja glavno čvorište raspodjele voda u okviru sistema Trebišnjice. Na tom čvorištu se voda usmjerava u dva pravca: a preko zahvatne građevine prema HE Dubrovnik; b preko HE Trebinje II i nizvodnog prirodnog pravca toka, prema Trebinju i dalje, kanalom kroz Popovo polje, prema HE Čapljina. To usmjeravanje protoka u jednom ili drugom pravcu je važan element upravljanja, koje zavisi od optimizacije sistema, kao i od već definisanih obaveza o načinu eksploatacije sistema.

HE Dubrovnik je instalisane snage 108 MW, sa dovodnim tunelom. Tunel je armirano betonski cjevovod, dužine 16.57 km, prečnika je 6 m, i najvećim dijelom se nalazi na teritorije Republike Srpske. Samo 0.82 km tunela, vodostan i podzemna mašinska zgrada nalaze se na teritoriji Republike Hrvatske. Jedan vid ekološke zaštite obezbjeđen je posebnom usmjeravajućom građevinom u vidu valobrana u moru, kojom je obezbjeđeno da hladna voda koja dospijeva u more iz HE Dubrovnik, odlazi prema pučini, da ne bi termički ugrožavala - hladila plaže na tom dijelu obale Plata.

Slijedila je izgradnja veliko razvodnog postrojenja 220 kV kojim je sistem inkorporiran u elektroenergetski sistem SFRJ i Evrope.

Brana Grančarevo je betonska lučna, dvostruke zakrivljenosti sa perimetralnom fugom, građevinske visine 123 m i dužine po kruni brane 439 m. Njenom izgradnjom nastalo je Bilećko jezero, ukupne zapremine 1.280×106 m3 kao ključni objekat sistema.

HE Trebinje I, nastala je kao pribransko postrojenje brane Grančarevo, sa tri agregata. Treći agregat u HE Trebinje I montiran je i pušten u pogon 1975.godine. Instalisana snaga turbina je 2×54 MW + 1×63 MW.

Reverzibilna HE Čapljina sa dovodnim kanalom dugim 67.82 km, a od toga na teritoriji Republike Srpske se nalazi 41.716 km, a ostatak u Federaciji BiH. Kanal je betonski i izgrađen je kroz Popovo polje.

Pribranska HE Trebinje 2 instalisane snage 8 MW, je uz branu Gorica i koristi vode Trebinjskog jezera. Sistem hidroelektrana na Trebišnjici planiran je i realizovan kao jedinstven tehnološki sistem, a objekti sistema hidroelektrana na Trebišnjici sada pripadaju: Elektroprivredi Republike Srpske ERS, Elektroprivredi Herceg -Bosne EP HZ HB i Hrvatskoj elektroprivredi HEP. Ta činjenica čini složenijim uslove upravljanja sistemom.

                                     

1.1. Donji horizonti Gornji horizonti

Ključni postulat ovog dijala projekta je akumuliranje dijela voda u periodu intenzivnih padavina u cilju stvaranja uslova za njeno višenamjensko korišćenje tokom čitave godine i ostvarivanje osnovnih pretpostavki:

  • da se kroz Bilećko polje formira stalni vodni tok.
  • da se povećaju minimalni protoci rijeke Bregave kroz Stolac,
  • da se omogući navodnjavanje Dubrava i Bilećkog polja u vegetacionom periodu,
  • da se omogući navodnjavanje navedenih kraških polja,
  • da se voda što duže zadrži na površini,
  • da se spriječi ili svede na minimum plavljenje Nevesinjskog, Dabarskog i Fatničkog polja,
  • da se riješi problem vodosnabdijevanja ovog dijela Hercegovine,
  • da se dio ovih voda iskoristi energetski na elektranama Gornjih horizonata, ali i na nizvodnim elektranama koje su već u pogonu,

To je dalo podstreka za dalja i detaljnija istraživanja kojima je utvrđeno da sve ove vode pripadaju slivovima Trebišnjice i Neretve Buna, Bunica i Bregava i da je moguće vode rijeke Trebišnjice povećati prevođenjem voda koje dreniraju u pravcu sliva Neretve. Utvrđeno je da vode Nevesinjskog polja otiču u pravcu Bune i Bunice, a preko njih u rijeku Neretvu. Vode Fatničkog polja jednim dijelom otiču ponorima u pravcu Bregave, dok veći dio otiče u pravcu vrela Trebišnjice. Vode Gatačkog i Cerničkog polja podzemno otiču u pravcu Trebišnjice i dijelom u Fatničko polje gdje ponovo poniru i pojavljuju se na vrelima Trebišnjice. Vode Trebinjskog polja dreniraju u pravcu mora, a vode Popova polja prema moru i Neretvi. Velike međusobne visinske razlike i relativno male udaljenosti između ovih kraških polja i mora i činjenica da se ova polja nalaze na 4 visinska horizonta omogućuju da se njihove vode iskoriste na nekoliko stepenica u energetske svrhe hidroelektrane i u svrhu hidromelioracije najvećih dijelova polja Istočne Hercegovine.

Novom koncepcijom predviđena je izgradnja tri nove elektrane: HE "Nevesinje", HE" Dabar” i HE "Bileća". Ova koncepcija predviđa i prevođenje dijela voda iz slivova Bune, Bunice Zalomke i Bregave u sliv Trebišnjice.

                                     

1.2. Donji horizonti Podsistem HE Nevesinje

Podsistem će imati nekoliko elemenata.

Predbrana" Nadanići” će se graditi kod naselja Nadanići opština Gacko, uzvodno od brane Rilja na cca.17 km, visine je cca.15 metara, sa kotom krune brane 973 mnm. Izgradnjom predbrane Nadanići biće omogućeo skupljanje voda iz Gatačkog polja i dalji transfer do akumulacije Zalomka, izgradnjom pumpnih stanica, i ostale vodoprivredne infrastrukture. To podrazumijeva da se i površinski kopovi u Gatačkom polju zaštite od silnih površinskih voda sa sjevernih padina Gatačkog polja, prevođenjem vode iz rijeke Mušnice u rijeku.

Brana Rilje u predjelu Kifina sela će formirati akumulaciju Zalomka čije će vode služiti za HE Nevesinje, instalisane snage 60 MW.

Dovodni tunel je dužine L=4.3 km, prečnika 4.60 m na cijeloj dužini do račve ispred mašinske zgrade. Planirana je izgradnja vodostana.

                                     

1.3. Donji horizonti Podsistem HE Dabar

Osnovnih elemenata hidroenergetskog postrojenja HE "Dabar” biće nekoliko. Brana "Pošćenje" graditi će se na oko 3 km uzvodno od ponora Biograd u Nevesinjskom polju. Maksimalna visina brane je 40 m, sa dužinom u kruni od 288 m. kojom se formira akumulacija Nevesinje. Ovom branom će se vode Bune i Bunice prevesti u sliv Trebišnjice. U brani je predviđen temeljni ispust sa namjenom kontrolisanog ispuštanja voda ka vrelu Bunice.

Dovodni tunel hidroelektrane sa vodostanom, imaće ukupnu dužinu 11.085 m sa prečnikom 4.60 m i debljinom obloge 30 cm. Hidroelektrana Dabar imaće instalisanu snagu 160 MW.

Kanal kroz Dabarsko polje, dužine 6.746 m, služiti će za odvođenje voda iz HE "Dabar" do tunela Dabarsko-Fatničko polje. Ovaj kanal također će prihvatati vlastite vode koje izviru po rubu polja u određenom dijelu godine. Na taj način se vrši odvodnjavanje polja.

                                     

1.4. Donji horizonti Podsistem HE Bileća

Osnovnih elemenata hidroenergetskog postrojenja HE Bileća je nekoliko. Tunel Dabarsko polje-Fatničko polje je izgrađen. Njegova dužina je 3.222m, prečnik je 5 m. Obloga tunela je betonirana.

Kanal kroz Fatničko polje je u fazi izgradnje, sa kompezacionim bazenom.

Dovodni tunel od Fatničkog polja do hidroelektrane Bileća sa vodostanom je probijen, ali nije betonitan.

Hidroelektrana Bileća

                                     

2. Ekologija

Realiziranje ovog, milijardu dolara vrijednog, hidroenergetskog projekta mogla bi proizvesti štetne ekološke, kulturološke i demografske posljedice na cijelom području bosanskohercegovačkog i hrvatskog juga.

Kad voda, koja je vijekovima tekla u sliv rijeke Neretve završi u Trebišnjici i u moru prevođenje voda iz jednoga slivnog područja u drugi, čitav hidrosistem biće poremećen. Ovakvi pristupi tzv. revalorizacije prirode za ovakve projekte dosad preziru njegove najvažnije, ključne prirodne vrijednosti krša u kojem se grade. To će ostaviti nesagledive posljedice na prirodu i na čovjeka.

Rijeka Trebišnjica, nekada najveća rijeka ponornica u Europi, danas je betonirana u dužini od 65 kilometara, i nema dovoljno hidropetencijala. Nasilno prevođenje dodatnih dvije milijarde kubika vode godišnje iz sliva rijeke Nereve, od plodne neretvanske doline moglo bi napraviti slanu pustinju.

Rijeka Bregava koja protiče kroz Stolac veći dio godine je bez vode, dok se mnoge poljoprivredne kulture više ne mogu uzgajati zbog slane vode koja prodire u Neretvu.

Danas se u Počitelju i Metkovićima lovi čisto morska riba, nema više slatkovodne ribe. Poljoprivrednici iz doline Neretve se već žale da na sistemima za vodonatapanje izlazi slana voda.

Stanište velikog broja biljnog i životinjskog svijeta u Parku prirode Hutovo blato, moglo bi u potpunosti nestati.



                                     

3. Literatura

  • Dr. Mijo Vranješ, Dr. Maja Prskalo, Mr. Tatjana Džeba, 2013 -HIDROLOGIJA I HIDROGEOLOGIJA SLIVA NERETVE I TREBIŠNJICE, OSVRT NA IZGRADNJU DIJELA HE SUSTAVA - GORNJI HORIZONTI
  • Ivo Lučić -Ekonomska i ekohistorija -Časopis za gospodarsku povijest i povijest okoliša – Zagreb 2012 TREBIŠNJICA. JUČER NAJVEĆA PONORNICA, DANAS TVORNICA STRUJE, SUTRA…?
  • Zavod za vodoprivredu d.d. Sarajevo -Broj ugovora 03-21-185-3/11 -Studija uticaja hidroenergetskog postrojenja Dabar na životnu sredinu – Integralni pristup uspostavi ciljne strukture
                                     
  • Dabarskog polja koje čini i najveći dio teritorije opštine. Projektom Gornji horizonti proizašlim iz usvojenog osnovnog projekta iz 1976, predviđa se korištenje
  • Francis napon mreže: 220 kV srednja godišnja proizvodnja: 370 420 GWh Gornji horizonti HE Trebinje I Hidroelektrane u BiH HET Hidroelektrana Trebinje I na
  • romske porodice preselile su se u novoizgrađene kuće u naselju Plavi Horizonti u Zemunu. Međutim, neki od starih stanovnika naselja vratili su se u svoje
  • Gornji Grad je gradsko naselje u Beogradu, Srbija, locirano u opštini Zemun. Gornji Grad se nalazi u severnom delu Zemuna, prostiruđi se duž desne obale
  • Sutjeska Zemun dok se na zapadu proteže ka naseljima Altina i Plavi Horizonti Sve dok se ova dva naselja nisu razvila, Novi Grad je bio krajnje naseljeni
  • godišnjice napada na Pearl Harbour. Gornja polovica zastave je bijela, a donja plava, sa profilom otoka u horizontu i svjetionikom. Budući da i Sjedinjene
  • Bello Horizonte ima više značenja: Bello Horizonte Morelia Bello Horizonte Pijijiapan
  • Cirkumpolarne zvijezde imaju gornju i donju kulminaciju iznad obzora horizonta anticirkumpolarne ispod obzora, a ostale zvijezde imaju gornju kulminaciju iznad
  • između naselja Batajnica na istoku, Nove Galenike na zapadu, naselja Plavi Horizonti i Altina na jugu i naselja Kamendin na severu. Naselje je decenijama bilo
  • potpunom mraku. U to vreme se Sunce ne može videti jer se nalazi ispod horizonta Zbog neobičnog osvetljenja i romantičnog ambijenta u to vreme sumrak

Users also searched:

...