ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 38




                                               

Acil

Acil, acilna grupa, je funkcionalna grupa koja nastaje uklanjanjem jedne ili više hidroksilnih grupa sa oksokiselina. U organskoj hemiji, acilna grupa je obično izvedena iz karboksilne kiseline. Njena formula je RCO-, gde R označava alkil grupu k ...

                                               

Hanč-Vidmanova nomenklatura

Hanč-Vidmanova nomenklatura (prošireni Hanč-Vidmanov sistem | je tip sistematske hemijske nomenklature koja se koristi za imenovanje heterocikličnih nerazgranatih struktura koje imaju do deset članova prstena. Neka od uobičajenih heterocikličnih ...

                                               

Izocijanid

Izocijanid je organsko jedinjenje sa funkcionalnom grupom -N≡C. On je izomer cijanida. Organski fragment je vezan za izocijanidnu grupu preko atoma azota.

                                               

Fero

Fero u hemiji označava dvovalentno jedinjenje gvožđa, dok naziv feri označava trivalentno jedinjenje gvožđa. Ovaj oblik imenovanja jedinjenja je sve manje zastupljen, pošto imena po IUPAC nomenklaturi sadrže oksidaciono stanje napisano rimskim ci ...

                                               

Izomeri

Izomeri su molekule istog atomskog sastava, ali različitog rasporeda atoma u trodimenzionalnom prostoru, koje imaju jednaku molekulsku masu i jednake kemijske bruto formule. Ime dolazi od grčkih riječi isos i meros koje znače isti i dio. Ovisno o ...

                                               

Bisulfit

Bisulfitni jon je jon HSO 3 −. Soli koje sadrže HSO 3 − jon se nazivaju bisulfitima, a takođe su poznate kao sulfitne lužine. Na primer, natrijum bisulfit je NaHSO 3.

                                               

Acetilacija

Acetilacija opisuje reakciju kojom se uvodi acetilna funkcionalna grupa u hemijsko jedinjenje. Deacetilacija je uklanjanje acetil grupe. U toj reakciji se zamenjuje atom vodonika hidroksilne grupe sa acetil grupom dajući specifični estar, acetat. ...

                                               

Palmitinska kiselina

Palmitinska kiselina, ili heksadekanska kiselina u IUPAC nomenklaturi, je jedna od najrasprostanjenijih zasićenih masnih kiselina nađenih u životinjama i biljkama. Njena molekulska formula je CH 3 14 COOH. Kao što proističe iz imena, ona je glavn ...

                                               

Enantiomer

Enantiomeri su stereoizomeri koji se odnose kao predmet i lik u ogledalu i ujedno se ne mogu međusobno preklopiti. Plastično prikazano, njihov odnos je istovetan odnosu leve i desne šake ljudske ruke. Enantiomeri pokazuju iste fizičke osobine, os ...

                                               

Heterociklično jedinjenje

Heterociklično jedinjenje je ciklično jedinjenje čiji atomi prstena nisu svi od istog elementa. Suprotno od heterocikličnih jedinjenja su homociklična jedinjenja, čiji prsteni sadrži samo jedan element. Mada heterociklična jedinjenja mogu da budu ...

                                               

Terpenoid

Terpenoidi, ili izoprenoidi, su velika i raznovrsna klasa prirodnih organskih jedinjenja koja je slična terpenima. Oni su izvedeni iz izoprenskih jedinica sastavljenih i modifikovanih na mnogobrojne načine. Većina njih su multiciklične strukture ...

                                               

Muslimansko osvajanje Perzije

Arapsko ili Muslimansko osvajanje Perzije je naziv za oružani sukob, odnosno seriju vojnih pohoda koga su od 633. do 644. izveli muslimanski Arapi Rašidunskog Kalifata, protiv Sasanidskog Carstva, a koje su rezultirale slomom Sasanidske Perzije i ...

                                               

Šahrabaraz

Farukan, poznatiji pod imenom Šahrabaraz, što otprilike znači "kraljevski vepar", je bio perzijski general iz 7. stoljeća, koji se u doba kralja Hozroja II. uspješno borio protiv Bizanta. Tako je godine 613. osvojio Damask, a 614. Jeruzalem pri č ...

                                               

Šapur III

Šapur III., je bio Veliki kralj Perzije iz dinastije Sasanida. Zbog unutarnjih problema želio je sklopiti sporazum s Rimskim Carstvom oko pitanja Armenije. Do toga je došlo vjerojatno godine 387. kada je po ugovoru s carem Teodozijem I. Armenija ...

                                               

Šapur II

Šapur II., također Sapor II. ili Sapur II., je bio Veliki kralj Perzije iz dinastije Sasanida. Bio je jedan od najznačajnijih sasanidskih kraljeva. Njegova duga vladavina bila je obilježena dugotrajnim ratom protiv Rimskoga Carstva i gotovo 40 go ...

                                               

Balaš

Za ostala značenja, v. Balaš razvrstavanje. Balaš je bio Veliki kralj Perzije iz dinastije Sasanida. Balaš je bio brat Peroza I. te je zavladao usred teške krize nakon pogibije svoga brata. Vlast zahvaljuje grupi moćnih plemićkih obitelji koji su ...

                                               

Kavad II

Kavad II. je bio Veliki kralj Perzije iz dinastije Sasanida u godini 628. Široje je bio sin Hozroja II. 590. – 628. i njegove prve žene Marije za koju neki izvori kažu da je bila kći bizantskoga cara Maurikija što je međutim malo vjerojatno. Njeg ...

                                               

Jezdegerd II

Jezdegerd II. je bio Veliki kralj Perzije iz dinastije Sasanida. Njegova vladavina bila je obilježena stalnim ratovima: 440./441. izbio je rat s Bizantom. Povod tom ratu je nejasan vjerojatno car Teodozije II. nije platio danak Perzijancima dogov ...

                                               

Artakserks II

Artakserks II Mnemon, sin Darija II i Parisatide, bio je veliki kralj Perzijske Monarhije od 404. do svoje smrti 358. pne. kada ga naslijeđuje njegov sin Artakserks III.

                                               

Bahram V

Bahram V., s nadimkom Gor, je 420./421. do 438. bio Veliki kralj Perzije iz dinastije Sasanida. Perzijska književnost i umjetnost kasnije je upečatljivo tematizirala njegov život. Bahram, koji je dio mladosti proveo na dvoru Lahmida u Hiri, zavla ...

                                               

Smerdis

Smerdis ili Bardija je ime koje se koristi za dvojicu ljudi; za sina Kira Velikog i mlađeg brata Kambiza II., odnosno za uzurpatora pravog imena Gaumata iz medijske svećeničke kaste. Potonji je predstavljajući se kao Smerdis vladao kao veliki kra ...

                                               

Hozroje I Anuširvan

Hozroje I., zvan Anuširvan i njegova nasljednika Justina II. te je sasanidsku Perziju doveo do vrhunca moći što je našlo odjeka i u sagama Orijenta. Njegovo ime i danas je u arapskome jeziku kao Kisra oznaka za kralja slično kao što je u srpskohr ...

                                               

Nisa (Perzija)

Nisa ili Partaunisa je arheološki lokalitet starog ahemenidskog grada, kasnije poznatog kao Mithridakert ili Mihrdatkart. Nalazio se u Centralnoj Aziji na historijskom Putu svile, danas u Turkmenistanu kod modernog sela Bagira odnosno 18 km sjeve ...

                                               

Ekološka mudrost

Izraz ekološka mudrost ili ekozofija je filozofija ekološke harmonije ili ekvilibrija. Osnovao ju je norveški filozof Arne Naess godine 1973. Koncept predstavlja ekologizma 1960-ih te je postao jedna od osnova pokreta duboke ekologije movement. S ...

                                               

Knjiga Mudrosti

Knjiga Mudrosti je jedna od knjiga Biblije i Staroga zavjeta. Pripada u deuterokanonske knjige. Izvorno je napisana na grčkome jeziku. Ima 19 poglavlja. Biblijska kratica knjige je Mudr. Knjiga Mudrosti jedna je od deuterokanonskih knjiga, koje k ...

                                               

Mudrost gomile

Mudrost gomile ili Mudrost masa je naziv teorije koju je James Surowiecki izneo u svojoj knjizi "The Wisdom of Crowds: Why the Many Are Smarter Than the Few and How Collective Wisdom Shapes Business, Economies, Societies and Nations". Ona se bavi ...

                                               

Poslovica

Poslovica je kratka izreka koja izriče životnu mudrost ili mudru misao, ponekad stilski naglašeno, ili pesnički u rimi. Poslovice karakterišu svaki jezik i sve kulture a prve pisane nalaze se već u Bibliji među mudrostima Starog zaveta.

                                               

Sofija Isusa Hrista

Sofija Isusa Krista je gnostički spis otkriven u okviru zbirke Nag Hamadi. Nastao je krajem 1. ili početkom 2. veka. Za sadržaj Sofije Isusa Krista je iskorišten nehrišćanski tekst Poslanica Eugnosta iz 1. veka, prilagođen tako što je dodat hrišć ...

                                               

Odin

Odin je glavni i najstariji bog u nordijskoj mitologiji, bog mudrosti, pjesništva, magije, runa, okultnog i rata. Pripadao je aesirskim bogovima. Njegov otac je Bor, majka Bestla, ima braću Vilia i Vea. Nazivali su ga i Sve- otac jer je on otac s ...

                                               

Metida (mitologija)

Metida je kćer Tetije i Okeana, morskih božanstava. Ona je Okeanida, jedna od morskih božica. Bila je prva Zeusova žena. Pomogla mu je da svrgne Krona, njegovog oca. Metidino ime znači "mudrost". Kad je shvatila Metidinu mudrost i dobrotu, Reja – ...

                                               

Atena (mitologija)

Atena ili Atina, božica je rata, mudrosti i inteligencije te lukavosti. Atenin je pandan u rimskoj mitologiji Minerva, božica mudrosti, a u egipatskoj Neit. Atenino ime najvjerojatnije znači "Božji um". Znak joj je sova.

                                               

Medovina mudrosti

Zli patuljak Fjalar je sa svojim bratom Galarom ubio mudrog čovjeka Kvasira kako bi stekao Kvasirove magične moći. Izmiješali su njegovu krv sa medom u kotlu. Ta medovina je donosila mudrost onome koji ju ispije. Ali medovinu je oteo Suttung, mra ...

                                               

Zhuge Liang

Ovo je kinesko ime; porodično ime je Zhuge. . Zhuge Liang 181–234 bio je kancelar kineske države Shu Han u doba Tri kraljevstva, poznat kao jedan od najsposobnijih i najuspješnijih vojnih i političkih stratega svog doba, odnosno kao i darovit uče ...

                                               

Aljaska

Aljaska, poluotok na sjeverozapadu Sjeverne Amerike i 49. država SAD-a. Površina joj je oko 1.5 milijun kvadratnih kilometara, na tom prostoru živi 655.435 stanovnika Hladna subpolarna klima uzrok je sirovim uvjetima života. Važnost Aljaske uvjet ...

                                               

Odisej

Odisej glavni je lik u Homerovoj Odiseji koja opisuje Odisejeve pustolovine. Odisejeve su karakteristike mudrost, lukavost i oštroumnost.

                                               

Sinonim

Sinonimi leksemi su koji imaju različite izraze, a sadržaj im se potpuno ili djelomično podudara. Dva leksema čiji se sadržaj djelomično ili potpuno semantički podudara nazivamo sinonimskim parom, a ako je leksema više, govorimo o sinonimskom nizu.

                                               

The Way to Eden

The Way to Eden je epizoda američke science fiction TV serije Zvjezdane staze premijerno emitirana 21. februara 1969. godine. Radnja prikazuje kako Enterprise preuzimaju sljedbenici antiestablišmentskog kulta čiji vođa dr. Sevrin pokušava pronaći ...

                                               

Vernakular

Narodni govor ili vernakular je izraz kojim se opisuje "domaći" jezik ili dijalekt koji se svakodnevno upotrebljava na nekom području, obično u kontekstu razlikovanja od nacionalnog, standardnog, književnog ili službenog jezika, odnosno lingue fr ...

                                               

Dijalekt

Dijalekt ili dijalekat, jedan od subordiniranih oblika ili varijeteta jezika koji se javlja na osnovi osebujnosti rječnika, izgovora ili idioma. Premda se definicijom implicira da postoji hijerarhija unutar jezika, svi su dijalekti jednakovrijedn ...

                                               

St. Elsewhere

St. Elsewhere je bila američka dramska TV serija koja se emitirala na NBC-u od 26.10. 1982. do 25.5. 1988. Radnja joj je bila smještena u raspadajuću gradsku bolnicu St. Eligius Hospital u bostonskom kvartu South End. Nadimak bolnice, "St. Elsewh ...

                                               

Štamparska mašina

Štamparska mašina označava mašine koje se koriste za sve vidove štampanja riječi i slova kroz historiju, nasuprot njihovog pisanja rukom. Johannes Gutenberg se smatra prvim izuiteljem mašine za štampu koja je u Evropi donijela svojevrsnu revoluci ...

                                               

Idiom (sociolingvistika)

Idiom je poseban govor, osoben dijalekt jednog kraja ili socijalne grupe, narečje, žargon. Lični idiom podrazumeva naročite osobine određene ličnosti po kojima je ona lako prepoznatljiva u ponašanju ili interakcijama sa drugima. Uključuje sve što ...

                                               

Hawaii Five-O

Hawaii Five-O je bila američka policijska serija koja se originalno emitirala na programu mreže CBS od 1968. do 1980. Radnja je pratila rad fiktivne havajske državne policijske agencije na čelu sa Steveom McGarrettom, bivšim mornaričkim oficirom ...

                                               

Biser

Sve školjke se hrane pasivno, što znači da "čekaju" da im sitan plen dođe do usta zahvaljujući strujanju vode. U filtriranju hrane, značajnu ulogu imaju i škrge. Tada one otvaraju kapke svoje ljušture koja ih inače štiti. Međutim, dešava se da to ...

                                               

Eugene ONeill

Za ostala značenja, v. Eugene ONeill razvrstavanje. Judžin Gledstoun ONil je bio američki pozorišni pisac, i dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1936. Njegove drame su bile među prvima koje su u američki teatar unele realizam, karakterističa ...

                                               

Proza u trapericama

Proza u trapericama ili jeans proza je izraz kojim se opisuje vrsta proze karakteristična za hrvatsku književnost 1960-ih i 1970-ih, odnosno svojevrsni hibrid modernog i suvremenog romana. To je posebna vrsta urbanog romana nastala prema romanu J ...

                                               

Pornografija

Pornografija je predstavljanje ljudskog tela ili seksualnih radnji u cilju izazivanja seksualnog uzbuđenja. Slično je ali se i razlikuje od erotike, mada se dva termina često koriste kao sinonimi. Uopšte, termin "erotika" se koristi kada se želi ...

                                               

Primarna struktura proteina

Proteini su molekuli aminokiselina povezani peptidnom vezom i to određenim redosledom koji se naziva aminokiselinska sekvenca. Pod primarnom strukturom proteina podrazumeva se, osim njegove aminokiselinske sekvence, i broj polipeptidnih nizova iz ...

                                               

Peptidna veza

Peptidna veza je kovalentna hemijska veza koji ase formira između dva molekula kad karboksilna grupa jednog molekula reaguje sa amino grupom drugog molekula, uz otpuštanje molekula vode. Ovaj proces je dehidraciona sintaza, i obično se javlja izm ...

                                               

Cistin

Cistin je dimerna aminokiselina formirana oksidacijom dva ostatka cisteina koja su kovalentno vezana disulfidnom vezom. Ovo organosumporno jedinjenje ima formulu CO 2 H) 2. Cistin je beli prah, koji se topi na 247-249 °C. Otkrio ga je 1810 Vilija ...